In Station Malma schetst Alex Schulman de oorsprong van pijn. We zien een jong gezin, de barsten in een huwelijk, de scheiding tussen de ouders en de hartverscheurende verdeling van de kinderen tussen de ouders. Beetje bij beetje krijgen we meer zicht op de levens van drie generaties uit de vrouwenlijn en krijgen we een beeld van hoe een traumatische gebeurtenis doorwerkt. Hoe het onbewust wordt doorgegeven, er nauwelijks weerstand tegen te bieden is en wat een verwoesting het aanbrengt. Erg pijnlijk, en mooi. Zoals in al het werk van Alex Schulman is onmachtig vaderschap ook in dit boek weer een thema. 

Taffy Brodesser-Akner toont in Fleishman zit in de problemen diepgang én humor. Op smakelijke wijze beschrijft ze de dagelijkse gang van zaken van een kersverse vrijgezel in New York City. Hete, afgrijselijke en afgrijselijk hete dates wisselen elkaar af. Door de scheiding en co-ouderschap heeft hij ineens de helft van zijn tijd alle vrijheid. Zijn vaderschap en de avonturen raken nogal uit balans als zijn ex plots onvindbaar is. Van de aardbodem verdwenen. Hij heeft een veeleisende baan als arts, zijn dates vragen aandacht en hij moet ondertussen ook voor zijn twee kinderen zorgen. Met grote moeite probeert hij zijn nieuwe leven vorm te geven, maar hoe lukt dat als je nog zoveel oude waarden meesleept? En die ex hè, is zij nou wel zo’n stom mens als de auteur je aanvankelijk wil doen geloven? Brodesser-Akner laat zien hoe verdwijning alles ontwricht.

Marlen Haushofer schreef meerdere boeken over vrouwen die gevangen zitten. In Een handvol leven (uit 1955) druipt de eenzaamheid van de pagina’s. Een boek over een vrouw die door kerk en tucht getraumatiseerd in een huwelijk terechtkomt, een gezin sticht en een leven leeft dat haar met de dag meer benauwt. Tot ze dat leven en haar gezin van de ene op de andere dag de rug toekeert. Tientallen jaren later keert ze terug en doet zich voor als potentiële koper van het landhuis dat haar zoon na het overlijden van zijn vader (ja, haar echtgenoot dus) te koop heeft gezet. Ze overnacht in dat landhuis, doet geen oog dicht en wandelt dan door haar herinneringen, overpeinst haar keuzes. 

In het boek dat ze acht jaar later schrijft, De wand, kiest Haushofer voor een radicaler scenario. Een vrouw wordt door haar nicht uitgenodigd in hun huis in de bergen. Als haar nicht en diens echtgenoot na een avondje uit niet blijken te zijn thuisgekomen, gaat ze op onderzoek uit. Tijdens de zoektocht stuit ze op een onzichtbare, ondoordringbare wand. Het dal is door een glazen wand afgescheiden van de rest van de wereld. Ze zal moeten overleven. Ze jaagt en begint aardappelen te verbouwen. Ze raakt verstrengeld met de dieren, met de geiten en de koeien, de poezen. Ze is dan wel eenzaam, maar net als bij Een handvol leven vraag je je soms af wat pijnlijker is: eenzaamheid als je alleen bent, of eenzaamheid in het bijzijn van een ander. Hoe dan ook, om die eenzaamheid en dreigende gekte het hoofd te bieden, schrijft ze iedere dag. Het is bijna meditatief, soms zo saai als een dagboek, maar góéd saai, als je begrijpt wat ik bedoel. Het meandert en je verlangt naar verlossing, die misschien wel nooit komt.

In Het paard van Willy Vlautin treffen we een versleten muzikant in een vervallen hut in Nevada. We zijn erbij als Al Ward op een steenkoude ochtend ontwaakt uit een onrustige slaap. We zijn erbij als de zestiger zijn verleden overdenkt. De tijden van vooruitkijken zijn voorbij. Hij dwaalt door herinneringen aan zijn leven als reizende muzikant, aan de verwoestende drank, aan de vrouwen. Alles is oorzaak en gevolg. Niets bestaat zonder het andere. Net als in Nest is Het paard doordrenkt van de onmogelijkheid om los te bestaan van je verleden. Een verhaal over de tragiek van de ploeterende Amerikaanse onderklasse in het rauwe midwesten. Dat is typisch Vlautin. Drank en casino’s als decor, en muziek als heilplaats. En natuurlijk paarden. Want als Al zich van dag naar dag sleept en we hem langzaam naar de afgrond zien glijden, staat daar ineens een uitgeput paard voor zijn hut. Wat nu? 

Robert Seethaler laat in Het veld negenentwintig mensen aan het woord. Dode mensen, welteverstaan, die begraven liggen op het oudste deel van de begraafplaats van Paulstadt. Allemaal verhalen van andere mensen die soms met elkaar zijn verbonden maar vaak ook niet. Met humor en sentiment. Het kan een valkuil zijn, al die verschillende verhalen en stemmen. Maar toch zit er eenheid in, alles bij elkaar. Door de gemeenschappelijke geboortegrond wellicht? De tijd die hen verbindt? Wat ik in Nest beschrijf, zie ik hier op een andere manier terug: heel subtiel wordt toonbaar dat alle levens, soms groot en invloedrijk, soms heel klein, elkaar raken. Dat alles effect heeft. Strakke, kale schrijver, die Seethaler. Ik hou van zijn werk. Eerder las ik Een heel leven, een boek over, inderdaad, het hele leven van een eenvoudige man. En als je inzoomt op het leven van een mens, toont zich een veld vol bloemen. Fleurig, dor, kleurrijk en verwelkt. Het is alles tegelijk. En dat is soms alles wat je van het leven hoeft te begrijpen.