De stem van Jacqueline Harpman (1929-2012) werd in Nederland twee jaar geleden herontdekt door de vertaling van het post-apocalyptische Ik, die nooit een man heb gekend (1998). Terwijl het werk van deze Franse schrijver in haar eigen tijd snel werd vergeten, maakt het grote indruk op het hedendaagse lezerspubliek. In het net vertaalde Orlanda beeldt Harpman zich het volgende in: wat als een vrouw het onderdrukte deel van haar persoonlijkheid eindelijk weer de ruimte geeft? Na een ontmoeting verlaat de mannelijke helft van de hoofdpersoon haar en neemt bezit van het lichaam van een toevallige voorbijganger. Wat volgt is een avontuur waarin de twee zelven die overblijven zich tot elkaar moeten verhouden. Het publiek was in de jaren ‘90 misschien nog niet klaar voor Harpman, maar grijpt haar woorden inmiddels gretig aan. 

Een afronding van het werk dat we leerden kennen door Moderne natuur (2024). In deze dagboekfragmenten van de tuinder, kunstenaar, schrijver en activist lezen we een verslag van een intrigerend leven tot net voordat het tot een einde komt. Jarman bleef observeren, reflecteren en activeren tot twee weken voor zijn dood, vanuit zijn cottage, een rommelig Londens appartement en uiteindelijk zijn sterfbed.

Er is al van alles over gepubliceerd de afgelopen maanden; er zijn zelfs Substacks en leescursussen opgetuigd om je door de 1176 pagina’s heen te loodsen, dus zoals uitgeverij Koppernik al slim mededeelde in de promocampagne voor Eindeloos vertier: nu moet je wel. Door alle commotie kunnen we ons voorstellen dat de Nederlandse vertaling van Infinite Jest intimiderend aandoet, maar geloof ons: het is naast virtuoos óók een aangrijpend en vooral hilarisch boek. Het uitlezen van Eindeloos vertier kost moeite, maar die betaalt zich dubbel en dwars uit. Een onvergetelijke leeservaring.

In 1856 raast een verwoestende orkaan over een eiland dicht bij New Orleans. Het eiland loopt volledig onder water en splijt zelfs in tweeën. Lafcadio Hearn (1850- 1904) publiceerde Chita in eerste instantie in 1888 als feuilleton in de navolging van deze ramp. We lezen over Chita, een kind dat na deze klimaatramp gered en opgevangen wordt door een visser en zijn vrouw. Ze leren haar zwemmen, laten haar kennismaken met hun geloof en met alles wat je moet weten over het leven aan de grillige kust. Het verhaal kreeg nieuwe aandacht na orkaan Katrina die in 2005 in hetzelfde gebied woedde en grote verwoestingen bracht. 

Juan Rulfo (1918-1986) groeide op in de nadagen van de Mexicaanse revolutie en maakte volgens velen de weg vrij voor nieuwe stemmen in de Latijns-Amerikaanse literatuur. Pedro Páramo vertelt het verhaal van de gelijknamige grootgrondbezitter en dorpstiran van Comala. Pedro Páramo heeft orde gebracht in zijn dorp, maar de rust die er heerst is die van het kerkhof. De doden zetten hun conversatie voort in hun graven en vertellen, fluisterend en zuchtend, over zijn wandaden. De grenzen tussen leven en dood zijn vervaagd: de doden spreken alsof ze nog leven, en van de levenden weet je niet zeker of ze niet eigenlijk al dood zijn. Gabriel García Márquez, die het voorwoord verzorgde voor deze roman, kon het hele boek foutloos opdreunen.

Het leven en werk van de Palestijnse Mahmoud Darwish (1941-2008) werd getekend door het verlies van zijn geboortegrond en zijn strijd voor het bestaansrecht van Palestina. Hij werd door velen ook wel gezien als Palestina’s nationale dichter. Staat van beleg is een gedicht dat Darwish schreef in de context van de Tweede Intifada (2000), het beleg van Jenin (2002) en de herhaalde blokkade van Ramallah. Het werd door uitgeverij De Geus tweetalig gedrukt, met links het Arabische origineel en rechts de prachtige vertaling van Nawas, Betuw en Vloeberghs.

In deze verhalenbundel zet het mysterieuze zwarte schip uit de titel een reeks verhalen in gang. Het schrijverschap van de Italiaanse Nicola Pugliese (1944-2012) was en blijft uitzonderlijk. De auteur overrompelde het leespubliek in 1977 met de roman Malacqua. Pugliese schreef de roman in 45 dagen, en weigerde iedere redactie op de tekst. Hoewel de gehele eerste druk van het boek binnen enkele dagen was uitverkocht, werd het op verzoek van de schrijver pas na zijn dood weer herdrukt. Het Zwarte Schip is het enige andere dat de auteur in 2008 schreef voor publicatie.

Dertig jaar voor de wet op zelfbeschikking bij abortus in Noorwegen werd aangenomen, publiceerde Torborg Nedreaas haar debuutroman Niets groeit in het maanlicht, waarin ze in detail een zelfveroorzaakte abortus beschrijft. Wanneer een vrouw op het perron een man ontmoet en besluit met hem mee te gaan naar zijn hotelkamer. Daar vertelt ze hem haar levensverhaal, over hoe ze als zeventienjarige verwikkeld raakte in een affaire met een leraar en onbedoeld zwanger werd. Een ode aan verlangen, verzet en autonomie.