8 boeken om de 'mannencrisis' iets beter te begrijpen

Als fictie ons helpt om de wereld beter te begrijpen, dan moet dat ook gelden voor een beter begrip van de manosphere. Via literaire must-reads beschouwt ILFU dit fenomeen de komende tijd daarom vanuit verschillende perspectieven en thema's. Te beginnen bij wat vaak als de oorsprong van de 'mannencrisis' wordt gezien: mannen die hun rol zoeken in een maatschappij waarin hun traditionele kwaliteiten minder belangrijk worden gevonden – onder andere door de afname van fysieke arbeid. Wat is mannelijkheid in 2026, waarmee kan de man zich nog onderscheiden – of is het helemaal niet nodig om mannelijkheid nog expliciet te definiëren en sec tegenover vrouwelijkheid te stellen? Acht boeken waarin kritisch, liefdevol, filosofisch of poëtisch op mannelijkheid wordt gereflecteerd.

Thema

Verplichte Kost

Tags

Mannelijkheid Leestips Manosphere

ILFU Members kunnen het festival terugkijken op onze streamingdienst ILFU+

bekijk de video's

1. Dean Bowen – Masc:r (2026)

Dean Bowen laat vragen, manifesten en gebaren uit de online en offline wereld in dit boek spreken. De stemmen van voorouders, vaders, broeders, vrienden en de vrouwen om hen heen zijn een koor dat dwingend de vraag stelt: wat kan mannelijkheid zijn, en hoe pas je de stukjes van die totale versplintering weer in elkaar?

2. John Steinbeck – Muizen en mensen (1937, vertaald door Peter Bergsma)

Wie denkt dat we momenteel in de eerste mannencrisis uit de geschiedenis zitten, moet toch even achteromkijken. In de jaren dertig van de vorige eeuw bijvoorbeeld, tijdens de Great Depression in Amerika; toen voelden mannen zich als traditionele kostwinners ineens bijzonder nutteloos, vroegen zich nog maar weer eens af wat ze hun gezin en de maatschappij te bieden hadden. Een zware last die perfect wordt beschreven in deze legendarische novelle van Steinbeck.

3. Robert Musil – De man zonder eigenschappen (1930, vertaald door Ingeborg Lesener)

In deze enorme Oostenrijkse roman, die zich vlak voor de Eerste Wereldoorlog afspeelt, volgen we een hoogopgeleide, zeer atletische man die volledig wordt verlamd door een gebrek aan zingeving – een sterk symbool voor de ondergang van het oude Europese mannelijksideaal. Musil werkte jarenlang aan deze monumentale ideeënroman, dat hij noodgedwongen moest opdelen om het te kunnen uitgeven en hij helaas nooit volledig voltooide. De eerste twee boeken (verschenen in 1930 en 1933) zijn in vertaling van Ingeborg Lesener gebundeld verschenen bij uitgeverij Meulenhoff.

4. Ivar van der Walle – Aluminiumfolie

In zijn poëziedebuut Aluminiumfolie verlangt Van der Walle naar een mannelijke tederheid, en speelt hij met de vraag: hoe moet je bestaan als de dood zich aan je opdringt door zich te verstoppen in keukenlades en op korfbalvelden? Van der Walle was NK Poetry Slam-finalist in 2024, zijn bundel verschijnt in augustus van dit jaar.

5. David Szalay – Het vlees (2025, vertaald door Auke Leistra)

'David Szalay beschrijft geen helden maar mannen, zoals je die in alle lagen van de samenleving aantreft' – aldus Volkskrant-recensent Hassan Bahara in zijn bespreking van deze Booker Prize-winnende roman. Szalay stript traditionele mannelijkheid van alle franje en laat zien wat er overblijft wanneer onze traditionele fundamenten wegvallen.

6. Johann Wolfgang von Goethe – De kwellingen van de jonge Werther
(1774, vertaald door Joëlle Feijen en Eva Gijsen)

Nog een oudje: Goethes eerste roman, die hem meteen tot een van de meest gevierde schrijvers van Duitsland maakte. De jonge Werther worstelt met intense emoties, onbeantwoorde liefde en zijn plaats in de maatschappij. Omdat hij hier met niemand écht over kan praten, raakt hij geïsoleerd en gaat hij uiteindelijk aan zijn gevoelens onderdoor.

7. Jonny Toxic – Memoirs of Masculinity: The More You Play With It, The Harder It Gets

Een jongen met nagellak en lange krullen wordt aan het begin van deze eeuw op zijn middelbare school zo gepest dat hij zich probeert te voegen naar het heersende beeld van wat een man zou moeten zijn. Nu, als volwassene, blijkt juist dat beeld problematisch geworden. Wat doet hij? Hij maakt er een kunstzinnig zine over met de titel Memoirs of Masculinity, dat rechtstreeks op zijn website te bestellen is – wees snel, er zijn er nog slechts twintig over!

8. Chuck Palahniuk – Fight Club (1996, vertaald door Jos den Bekker)

Jonge mannen hebben altijd moeite gehad om de satirische laag in deze moderne klassieker te begrijpen – de cultstatus van de bekende verfilming met Edward Norton en Brad Pitt helpt daar ook niet echt bij. Waar veel van hen in het personage Tyler Durden een ultieme vrijgevochten man zien, wilde Palahniuk juist humoristisch commentaar leveren op de decadente afslag die sommige mannen nemen als uitvlucht voor een consumptiemaatschappij waarin zij hun plek niet meer weten te vinden.