Name: ILFU Academy: Jaaropleiding Proza 2026/2027 (i.s.m. Papieren Helden)
Start: 2026-10-07T17:00:00.000000Z
End: 2027-07-07T20:00:00.000000Z
Location: Achter de Dom 14, Utrecht

In deze cursus ga je echt de diepte in. We gaan veel lezen en werk van andere schrijvers analyseren zoals Ali Smith, Rachel Cusk, Kira Wuck, Yasmin Namavar, Zadie Smith, Alice Munro, Laurent Binet, Deborah Levy, J.D. Salinger, Ágota Kristóf, Ghayath Almadhoun, Toni Morrison, Eva Hermann, Sarah Arnolds, Augustín Fernándes Mallo, Helle Helle, Lydia Davis, Tove Ditlevsen, Emilie Pine, Logan February, Wolfgang Herrndorf, Gerard Reve, Esther Gerritsen, Ben Lerner, Sanneke van Hassel, Carmen Maria Machado, Lesley Nneka Arimah, Cynan Jones, Ann Quin, Katryn Scanlan. Veelal schrijvers die experimenteren met stijl en vorm. We bespreken de structuur van de roman en we kijken naar het Aristotelische model versus het gewaagde experiment en alles daartussenin of erbuiten.

Docent: Anne Büdgen, Ernestine Comvalius & Pelumi Adejumo, Leonieke Baerwaldt, Mariken Heitman, Manik Sarkar, Sander Blom, Gijsje Kooter, Elke Geurts, Jacky Kuiper, Gijs Wilbrink en Lena Kurzen
Data: 7, 14, 28 oktober, 4 en 18 november, 2 en 16 december 2026, 6 en 20 januari, 3 en 17 februari, 10 en 24 maart, 7 en 21 april, 12, en 26 mei, 9 en 23 juni en 7 juli 2027 (inhaalmogelijkheden op 14 april, 19 mei en 2 en 16 juni)
Tijden: 19:00-22:00
Locatie: Achter de Dom 14, Utrecht
Kosten: €2495,- (ILFU Members, leden en oud-cursisten van Papieren Helden krijgen 5% korting en betalen €2375,-) - early bird tarief
Voertaal: Nederlands

Je werkt onder begeleiding van de fijnste docenten toe naar een groter werk. Dat mag een serie korte verhalen zijn, een combinatie van (nog niet uitgevonden) genres of natuurlijk de opzet van een roman.

Je leert klassieke schrijftechnieken versus experimentelere vormen. Er wordt gewerkt aan dialoog, vertelstem door het verhaal heen, personage, stijl, ritme, vorm versus inhoud, perspectief, kantelpunten, tekst en subtekst, de innerlijke criticus tijdens het schrijven, gefragmenteerde structuur, humor, schrappen en schaven en nog veel meer aspecten waar je keer op keer mee te maken krijgt bij het schrijven of die je gaat ontdekken in jouw geschreven werk. We kijken welke invloed je keuzes hebben. Wat de betekenis is van wat je schrijft. Hoe het op zichzelf kan staan als kunstwerk. We lezen en filosoferen.

Uiteindelijk kies je wat je gaat afmaken en werk je toe naar een groter geheel. Aan het einde van de cursus heb je in elk geval iets tastbaars in handen.

Aanmelden

Heb je al eens een cursus bij Papieren Helden of ILFU gevolgd zoals bijvoorbeeld Van fragment naar kort verhaal in Savannah Bay of de De kunst van het schrijven van Manon Uphoff en Iris van Vliet en wil je echt dieper in het schrijven duiken, omdat je ervan houdt, omdat je het serieus neemt, voelt dat ‘het in je zit’? Meld je dan aan.

De cursus vereist een bepaald niveau voor deelname, omdat het hier een jaarcursus voor schrijftalent betreft. Daarom vindt er voor de cursus een selectieprocedure plaats. Wil je meedoen, stuur dan een kort verhaal of een tekstfragment uit een langer stuk (500-1500 woorden, aaneengesloten, geen losse flarden) + een korte motivatie (max 1 A4) naar sophie@ilfu.com. Sophie kan ook je eventuele vragen beantwoorden. Lees ook de Algemene Voorwaarden (17-01-24) goed door.

Gijsje Kooter (oprichter Papieren Helden) en Gijs Wilbrink (Hoofdredacteur ILFU Daily) lezen en beoordelen samen met Papieren Helden en ILFU alle inzendingen. Aanmelden kan tot 3 september 2026. Je ontvangt uiterlijk 10 september een reactie van ons over deelname. Over de uitslag van de beoordeling kan niet worden gecorrespondeerd.

Over de docenten

Gijsje Kooter

Gijsje Kooter schrijft toneel en proza. Daarnaast geeft ze graag les en is een bedreven en gepassioneerd docent die het beste in haar cursisten naar boven haalt. Ze vindt het leuk om schrijfoefeningen te bedenken waardoor je de techniek erachter onmiddellijk begrijpt. Zij brengt liefst de structuur en zeggingskracht van verhalen die mensen al in zich dragen naar de oppervlakte. Schrijven is een zoektocht naar jouw eigen verzameling woorden en beelden en de betekenis daarvan. Ze wil dat elke schrijver de beste schrijver wordt die die kan zijn. In 2010 richtte ze Papieren Helden op. Een literair bolwerk waar legendarische literaire avonden werden en worden georganiseerd en waar vele succesvolle schrijvers hun schrijfopleiding volg(d)en. In 2020 kwam daar het literaire magazine Papieren Helden bij dat ze samen met Matthijs Koevoets maakt.

Gijs Wilbrink

Gijs Wilbrink (1984) is schrijver en hoofdredacteur bij ILFU. In 2022 brak hij door met zijn debuutroman 'De beesten', waarin de jonge feministe Isa Keller terugreist naar het Achterhoekse grensdorp van haar jeugd om haar vermiste vader te zoeken. De Beesten werd meermaals vertaald, won de publieksprijs van de Bronzen Uil en werd genomineerd voor de Boekhandelsprijs, Boekenbon Literatuurprijs en Anton Wachterprijs.

Manik Sarkar

Manik Sarkar (1973) is schrijver. Nadat hij een handvol korte verhalen publiceerde in o.a. Papieren Helden en Wobby, verscheen in 2024 zijn debuutroman 'Ossenkop' bij Hollands Diep. Het boek belandde op de shortlist van de Bronzen Uil en de longlist van De Boon. Naast het schrijven werkt hij al ruim twintig jaar als literair vertaler uit het Frans en uit het Engels. In de laatste jaren vertaalde hij boeken van o.m. James Baldwin, Philippe Claudel en Hisham Matar. Hij is als docent literair vertalen verbonden aan de Vertalersvakschool in Amsterdam.

Lena Kurzen

Lena Kurzen (1982) is van oorsprong Duits en kwam naar Nederland om logica te studeren. Als gepromoveerde logicus begeleidde die voor Critical Minds projecten in de scheepsbouw. Lena schrijft elke drie weken een kort verhaal voor Shortreads.nl over de actualiteit. Een van Lena’s korte verhalen in Papieren Helden, ‘Ik wou dat we kinderen hadden’, liep zo uit de hand dat het uiteindelijk diens debuutroman Schuilhuisje werd (Nijgh & Van Ditmar, 2024). Schuilhuisje stond o.a. op de shortlist van De Bronzen Uil. Lena’s tweede boek is in de maak.

Mariken Heitman

Mariken Heitman (1983) is schrijver, bioloog en tuinder. Ze publiceerde korte verhalen en essays op o.a. Papieren Helden, ILFU, De Volkskrant en De Groene Amsterdammer. In 2019 verscheen haar debuutroman De wateraap (Atlas Contact), die genomineerd werd voor de Jan Wolkers Prijs, de Bronzen Uil en de Anton Wachterprijs. Haar roman Wormmaan (2021) werd in 2022 bekroond met de Libris Literatuur Prijs. Eind augustus 2024 verscheen haar nieuwe roman De mierenkaravaan. Gedurende het groeiseizoen geeft ze moestuinonderwijs aan volwassenen.

Ernestine Comvalius

Ernestine Comvalius (1954), voormalig directeur van Bijlmer Parktheater en huidige voorzitter van het Literair Festival Read my World, is nu actief als schrijver en docent Creatief Schrijven. Zij is twee jaar lang de voorzitter geweest van de Griffeljury voor het beste kinderboek. In 2025 was zij lid van de CPNB jury die de winnaar van het boekenweekgeschenk selecteerde.

Pelumi Adejumo

Pelumi Adejumo (1998) is schrijver en multidisciplinair maker. Ze studeerde Creative Writing aan ArtEZ en behaalde haar master Fine Art aan het Dutch Art Institute. In 2023 won ze de Frans Vogel Poëzieprijs voor haar meertalige werk, en in 2020 werd ze door NRC genomineerd als een van de veelbelovende kunstenaars in de Lage Landen. Ze publiceert en treedt op in binnen- en buitenland. Haar werk is ook te zien in museale contexten, waaronder Museum Arnhem, Kunstmuseum Den Haag, A Tale of A Tub in Rotterdam, en Savvy Contemporary in Berlijn. Daarnaast werkte ze als scriptiebegeleider bij de Sandberg Master BlackerBlackness Studies en is ze actief als programmeur en vertaler bij Read My World.

Sander Blom (1959) is Uitgever Fictie bij Uitgeverij Atlas Contact. Hij werkte daarvoor bij De Bezige Bij, Querido en Prometheus en begeleidde daar bekende en beginnende schrijvers van fictie en non-fictie. Hij gaf schrijflessen aan verschillende opleidingen en benadert het schrijven op een ambachtelijke wijze. Schrijven leer je het beste door veel en goed te lezen en een vast onderdeel van zijn lessen vormen dan ook de ‘close reading’-sessies van een aantal korte verhalen. Bij de cursus is zijn doel niet per se publicabel werk af te leveren, maar de deelnemers aanmerkelijk beter te maken dan ze voor aanvang van de opleiding waren. Als redacteur werkte hij graag met beginnende schrijvers. Het herkennen van talent is belangrijk, maar het ontwikkelen daarvan is minstens zo belangrijk voor een loopbaan in de literatuur.

Anne Büdgen

Anne Büdgen (1979) schrijft poëzie en verhalen en alles daartussenin. Ze schreef o.a. twee dichtbundels en een dagboekroman waar per ongeluk ook gedichten in staan. Momenteel werkt ze aan een serie verhalen 'We gaan uit van het beste' over de man die van de zee houdt, maar alleen als het stormt, en haar voet die het niet zo goed doet. Af en toe leest ze die verhalen ook voor. Daarnaast geeft Anne les in creatief schrijven aan kinderen, jongeren en volwassenen.

Elke Geurts

Elke Geurts (1973) schrijft romans, columns en verhalen voor o.a. Trouw, Papieren Helden en Volkskrant Magazine. Ook vindt ze het leuk andere mensen iets te laten schrijven waarvan ze zelf versteld staan. Ze probeert zicht te krijgen op wat er in ‘het onbewuste’ leeft en werkt aan een boek over Schaduwschrijven. Ze heeft twee dochters en een katertje en woont in Amsterdam. In 2026 verschijnt haar roman over twee vrouwen met één schutting ertussen.

Jacky Kuiper

Jacky Kuiper (1988) debuteerde begin 2026 met haar roman Feniks, een uitzonderlijke debuutroman over vrouwelijke kracht, over hoop en loslaten wat giftig is tegen een achtergrond van het (penoze) Amsterdam van de jaren 90, en van Spanje tot Suriname. Ze groeide op in Lelystad en Amsterdam en woont nu met haar gezin in Groningen. Ze studeerde journalistiek, Spaans en literatuurwetenschappen. Eerder publiceerde ze bij Shortreads en Papieren Helden.

Over Papieren Helden

Papieren Helden begon als schrijversbolwerk in het oudste stukje van Amsterdam. Er worden legendarische spoken word avonden georganiseerd en literaire evenementen. Er zijn exposities, en je kan er leren schrijven. Cursussen worden ontwikkeld en een heuse opleiding is ontstaan. Altijd vanuit het experiment en met grote betrokkenheid van de deelnemers. Velen vinden er hun weg naar uitgeverijen. Deze schrijvers geven nu weer les bij Papieren Helden waaronder Gijs Wilbrink, Leonieke Baerwaldt, Manik Sarkar, Jacky Kuiper, Lena Kurzen, Sarah van Vliet, Ernestine Comvalius en Mariken Heitman. In hun lessen doorgronden ze de onderwerpen waar ze het meest nieuwsgierig naar zijn en geven hun inzichten weer door aan aspirant-schrijvers. Zo ontstaat een soort eindeloze estafette in masterclasses (hoe jij iets geleerd hebt, geef je door).

Papieren Helden zoekt verhalen die om zich heen kijken, die uit het ik en de eigen sfeer breken, die onderzoeken en experimenteren. Verhalen die inspireren en op andere gedachten brengen. Papieren Helden daagt schrijvers uit tot engagement. Niet expliciet en een-op-een, maar als stil fundament: Hoe gaat fictie de wereld redden?

Over de vorige editie van de jaaropleiding Proza schrijven

Deze opleiding lijkt op stembevrijding, maar dan van jouw stem op papier. Ik heb er geleerd te experimenteren met verhaal, toon en stijl. Enerzijds door de (technische) kennis, over bijvoorbeeld structuur, perspectief, dialoog, werkwoordsvormen, zeggingskracht. Anderzijds door concrete opdrachten van iedere docent. De gesprekken hierover met medecursisten vond ik buitengewoon interessant en leerzaam. Gewoon leuk ook. Ik bleef schrijven, en ook al wist ik soms niet precies hoe of waarom - elke keer leerde ik iets dat ik nu (in)direct kan toepassen. Het lezen van elkaars teksten vond ik minstens even waardevol.

Maria F. Farag

De jaaropleiding is een geweldige kans om je te verdiepen in alle aspecten van het schrijven. Over de opbouw van het programma is nagedacht en dat je met zoveel verschillende docenten te maken krijgt, is enorm waardevol. Allemaal zijn het ervaren en gepubliceerde auteurs die hun taak serieus nemen en elk een bijdrage leveren in de vorm van een eigen invalshoek. Bij de een ga je in op het gebruik van humor, bij de ander op het experimenteren met vorm en weer en ander gaat bijvoorbeeld in op de dialoog. Gijsje Kooter is de bezielende kracht achter de opleiding en zij zorgt voor een veilige sfeer waarin iedereen kan leren en verder kan werken aan zijn eigen project. Je leert veel van elkaar ook. Al die verschillende verhalen en het samen
optrekken vond ik verrijkend. Het laten lezen van je tekst maakt dat je afstand kunt nemen van je eigen werk waardoor je zelf ook beter in staat bent om te zien wat je nu eigenlijk aan het maken bent. Wat werkt wel en wat werkt niet? Hoe structureer ik mijn materiaal? Het is fijn om dat soort vragen met ‘lotgenoten’ te kunnen bespreken. Ik heb meer vertrouwen gekregen in mijn eigen stem. Dat is misschien nog wel het belangrijkste...

– Alette van Doggenaar

De Jaaropleiding trok mij met name aan door het dynamische karakter en de progressieve aanpak. En deze twee aspecten zijn voor mij zeker ingelost. Ik vond de wisseling aan diverse docenten ontzettend leuk en leerzaam. Elke docent heeft vanuit een eigen visie ons uitgedaagd en geïnspireerd om verder te kijken én ook te doen. De schrijfopdrachten (zowel voor als tijdens de les zelf) hebben me geholpen grenzen te verleggen. Samen optrekken in een kleine groep van mensen met een echte passie voor schrijven was ook heel waardevol. O.a. door met elkaar te sparren en de diverse stijlen en verhalen te zien en horen.

Voor mij is het echt een meerwaarde geweest dat in de reeks schrijvers die doceerden en schrijvers die we lazen er ruimte was gemaakt voor sociale en culturele diversiteit. Voor mij betekent dit bovenal menselijke diversiteit, een dimensie waar ik als schrijver veel waarde aan hecht.

Mijn ervaringen in de opleiding kwamen voor mij allemaal neer op een bredere, diepere blik als schrijver kweken. En daarbij de uitdagingen en kansen van deze opleiding volop te benutten door ze aan te gaan, en er niet voor terug te deinzen om soms uit je comfortzone te stappen.

Kortom, de jaaropleiding heeft mijn schrijfproces echt verrijkt en verdiept. Het was ook ontzettend fijn om tijdens het schrijven van een roman - voor mij een overwegend solitaire bezigheid die intrinsiek gemotiveerd is - toch ook regelmatig extrinsieke input en concrete doelen (en deadlines) te hebben die deels parallel liepen maar ook deels samenvielen met mijn eigen schrijfproject. Het was een ware luxe om met zulke fijne, enthousiaste docenten, die ook nog eens goede actuele schrijvers zijn, inhoudelijk te praten over schrijven.

– Chré V

Een serieus, leerzaam en stuwend proces: dat was de opleiding voor mij. Voor verdieping en keuzes in het schrijven is tijd nodig en die was er en werd goed benut. De continuïteit zorgde ervoor dat iedereen een eigen gezonde groei kon doormaken maar er tegelijk een samenwerking tot stand kwam doordat we getuige waren van elkaars werk. Humor, openhartigheid en reflecties (van zowel 'de groep' als uiteenlopende schrijvers/docenten) zorgden steeds voor een nieuw schepje motivatie en belangrijke vragen om verder mee te gaan. Kortom: een ervaring die me heel veel heeft gebracht!

– Jacomijn van Olst

‘Ik kan deze opleiding van harte aanbevelen. Het samen met anderen schrijven werkt motiverend. Ik leer ontzettend veel en het verbreedt mijn horizon. Er is veel ruimte om binnen de lessen je eigen ontwikkeling door te maken en je eigen stijl te creëren. De wisselende docenten helpen om steeds nieuwe en aanvullende perspectieven op het schrijven te ontdekken.’

– Sigrid Schenk

De jaaropleiding proza heeft mij de kans gegeven om weer tijd vrij te maken voor het schrijven. Het zijn ontzettend kostbare uren die volledig in het teken stonden van de tekst. De jaaropleiding is bijzonder, omdat ik er onderdeel ben geworden van een groep schrijvers die elkaar — en elkaars werk — steeds beter leerde kennen en daardoor vooruit hielp. We werkten aan de hand van onze eigen teksten en die van andere gepubliceerde schrijvers aan zaken zoals dialoog, plot, de stuwing van het verhaal en belangrijke kantelpunten. Daarbij is het een opleiding die ook deels door de groep is gevormd. Zo zijn de vragen van de groep meegenomen in de schrijfopdrachten of namen ze zelfs de geplande les volledig over. Het is belangrijk om een plek te hebben waar je, als je durft, de diepte van je tekst in mag duiken. De jaaropleiding heeft mij die plek gegeven, evenals het vertrouwen dat ook ik gewoon een schrijver ben.

– Jesse Tolner

Tijdens deze opleiding heb ik geleerd wie ik als schrijver ben en hoe schrijven voor mij werkt. Dit maakt dat ik niet meer zo aanhik tegen beginnen met een verhaal, maar gewoon durf te schrijven.

– Annika van Bodegraven